Dijital cihazların yoğun kullanımı el sağlığını tehdit ediyor. Uzmanlar karpal tünel, tetik parmak ve başparmak kireçlenmesi riskine karşı uyarıyor.
Akıllı telefon, tablet ve bilgisayar gibi dijital cihazların günlük yaşamdaki yoğun kullanımı, el sağlığını tehdit eden hastalıkların görülme sıklığını artırdı. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji, El Cerrahisi Uzmanı Dr. Mehmet Çavuş, karpal tünel sendromu, tetik parmak ve başparmak kök eklem kireçlenmesinin genç yaş gruplarında yaygınlaştığını bildirdi. Uzman, dijital alışkanlıkların sürmesi halinde 20’li yaşlardaki hasta oranlarının hızla yükseleceğini öngörüyor.
Dr. Çavuş, el bileğindeki dar bir kanaldan geçen median sinirin baskı altında kalmasıyla gelişen karpal tünel sendromunun ellerde en sık görülen hastalıkların başında geldiğini belirtiyor. Bu rahatsızlık, başparmak, işaret, orta ve yüzük parmağında uyuşma, karıncalanma ve güç kaybıyla kendini gösterir.
Hastalık, özellikle geceleri artan ağrılarla hastayı uykusundan uyandırabilir. Bazı hastalar sabah uyandıklarında ellerini kendilerine ait değilmiş gibi hissedebilir veya eşyaları farkında olmadan düşürebilir. Uzman, tedavi edilmemesi durumunda sinirde kalıcı hasar ve başparmak çevresindeki kaslarda erime gelişebileceği uyarısında bulunuyor.
Ellerde görülen bir diğer rahatsızlık ise ‘tetik parmak’ olarak biliniyor. Bu durum, parmağı büken tendonun ve kılıfının kalınlaşıp ödemlenmesiyle ortaya çıkar. Parmak, bükülme veya açılma sırasında takılabilir, kilitli kaldıktan sonra “tık” sesiyle aniden serbest kalabilir.
Parmak kökünde ağrı ve küçük, sert bir şişlik de hissedilebilir. Saatlerce ekranda gezinmek, sürekli mesaj yazmak ve parmaklara dinlenme fırsatı vermeden tekrarlayıcı hareketler yapmak şikayetleri tetikleyebilir. Kilitlenmelerin sıklaşması durumunda mutlaka doktora başvurmak önem taşıyor; tedavi genellikle başarılı sonuçlar verir.
Başparmak kök eklem kireçlenmesi, tıbbi adıyla rizartroz, son yıllarda artış gösteren bir başka rahatsızlıktır. Başparmağın el bileğiyle birleştiği eklemdeki kıkırdağın aşınmasıyla gelişen bu hastalık, genellikle cep telefonunun yanlış kullanımıyla tetikleniyor.
Geniş ekranlı ve ağır telefonları tek elle tutup başparmakla ekranın her noktasına ulaşmaya çalışmak, eklemdeki mekanik yükü artırabilir. Tekrarlayıcı zorlanma başparmak kökünde ağrıya yol açarken, zamanla kavanoz kapağı açma veya telefon tutma gibi günlük aktiviteler zorlaşabilir. Dr. Çavuş, her ağrının kireçlenme anlamına gelmediğini, doğru teşhis için mutlaka hekim muayenesi ve görüntüleme yöntemlerinin gerektiğini belirtiyor.
Dr. Çavuş, tedavinin geciktirilmesinin hastalığın türüne ve şiddetine bağlı olarak kalıcı kas erimesine, geri dönüşü zor sinir hasarına ve ince motor becerilerinin kaybına dek ilerleyebileceği uyarısında bulunuyor. Uzman, aktivite düzenlemesi, atel kullanımı, ilaç tedavileri, enjeksiyonlar ve egzersiz gibi yöntemlerle sonuç alınamayan veya ileri sinir hasarı bulunan hastalarda cerrahi yönteme başvurulabildiğini belirtiyor.
Klavye ve fare kullanırken ön kol ile elin aynı hizada olması büyük önem taşır. Gerekirse jel destekli ped veya klavye altlığı kullanılarak bilek düz tutulmalıdır. Her 30-40 dakikada bir mola vererek eller klavyeden çekilmeli, kollar aşağı doğru serbest bırakılmalı ve yaklaşık bir dakika hafifçe sallanmalıdır.
Telefonda tüm işlemlerin başparmakla yapılması yerine iki elin veya işaret parmağının kullanılması önerilir. Fareyi hafif tutmak ve sıkmamak da el sağlığı için faydalıdır. Basit bir paket lastiği parmakların dışına geçirilip yavaşça açılıp kapatılarak parmak kasları güçlendirilebilir.
Kol dirseği bükmeden öne uzatılmalı, diğer elle parmaklar nazikçe kendine doğru çekilip 10 saniye beklenmelidir. Ardından el ters çevrilerek hareket diğer yönde tekrarlanmalıdır. Egzersiz sırasında ağrı, uyuşma veya şikayetlerde artış gelişirse hareket derhal bırakılmalı ve bir hekime danışılmalıdır.
