Stanford Üniversitesi’nden bilim insanları, yapay zeka ile tasarlanan virüslerin dirençli bakterileri yok ettiğini duyurdu. Yeni tedavi umutları ve biyogüvenlik endişeleri doğdu.
ABD’deki Stanford Üniversitesi’nden bilim insanları, yapay zeka kullanarak bakteriyofaj virüsleri tasarladı. Laboratuvar testlerinde bu yapay zeka tasarımlı virüs kokteyli, antibiyotiğe direnç geliştirmiş E. coli bakterilerini etkili bir şekilde yok etti. Science dergisinde yayımlanan bu araştırma, antibiyotik direncine karşı yeni tedavi yolları açarken, biyogüvenlik konusunda da önemli soruları gündeme getirdi.
Dr. Brian Hie liderliğindeki ekip, büyük dil modellerinin genetik karşılığı olan genom dil modellerinden yararlandı. Evo1 ve Evo2 adlı yapay zeka sistemleri, bakteriyofaj genomlarını tasarlayarak laboratuvarda üretilmesini sağladı. Üretilen bu virüsler, bakterilere karşı etkinliklerini ölçmek üzere detaylı testlerden geçirildi.
Araştırma kapsamında yapay zeka binlerce potansiyel viral genom oluşturdu. Bilim insanları bunlardan yaklaşık 300’ünü laboratuvarda üretmek üzere seçti. Süreç sonunda yalnızca 16 bakteriyofajın yaşayabilir olduğu tespit edildi. Ancak bu başarılı örneklerin karışımı, iki farklı E. coli suşunda görülen direnci kısa sürede aşmayı başardı.
Bilim insanları, yapay zeka sayesinde virüs genomlarının çok daha hızlı tasarlanabildiğini ve belirli bakterilere göre özelleştirilebildiğini belirtti. Bu teknoloji, özellikle antibiyotik direncinin arttığı günümüzde faj tedavisinin geleceğini değiştirebilir. Yapay zeka, tedaviye yönelik virüslerin geliştirilme sürecini hızlandırarak daha etkili çözümler sunma potansiyeli taşıyor.
Araştırmanın sunduğu potansiyel faydaların yanı sıra önemli riskler de bulunuyor. Çalışmayı yürüten ekip, yapay zeka ile tüm genomların tasarlanabilmesinin biyogüvenlik ve biyolojik emniyet açısından yeni sorular ortaya çıkardığını vurguladı. Araştırmacılar, benzer çalışmalar gerçekleştirecek bilim insanlarının süreç boyunca güvenlik uzmanlarıyla iş birliği yapması gerektiğini ifade etti.
Johns Hopkins Üniversitesi Sağlık Güvenliği Merkezi’nden Prof. Tom Inglesby ve Dr. Moritz Hanke de konuyla ilgili uyarılarda bulundu. Uzmanlar, yapay zeka kullanılarak viral genom üretme kapasitesinin artık gerçek olduğunu ancak bu teknolojiyi denetleyecek kapsamlı bir yönetim mekanizmasının henüz bulunmadığını belirtti. Biyoteknolojideki hızlı gelişmelerin güvenlik politikalarıyla desteklenmesi gerektiğine dikkat çektiler.
