Dr. Berivan Usta, orman yangını dumanının halk sağlığı için gizli tehlikeler barındırdığını vurguladı. Risk grupları ve kritik korunma yöntemleri açıklandı.
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, yaz aylarında Türkiye’yi etkileyen orman yangınlarının, doğa tahribatının ötesinde büyük bir halk sağlığı krizi oluşturduğu konusunda uyardı. Dr. Usta, yangın dumanındaki zehirli partiküllerin solunum yoluyla akciğerlere ulaşarak ciddi sağlık sorunlarına yol açtığını belirtti. Özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerindeki yoğun dumandan etkilenen vatandaşlar için 4 hayati korunma önerisi sundu.
Alevlerin doğrudan hasarının yanı sıra, rüzgarın etkisiyle geniş coğrafi alanlara yayılan yoğun duman, kül bulutları ve zehirli partikül maddeler yerleşim yerlerini tehdit ediyor. Dr. Usta, dumanın mikroskobik parçacıklardan, uçucu organik bileşiklerden, ağır metallerden, karbonmonoksit gibi zararlı gazlardan ve kanserojen bileşiklerden oluştuğunu ifade etti.
Bu zehirli partiküller, çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük olmaları nedeniyle solunum yoluyla akciğerlerin en derin noktalarına kadar kolayca ulaşabilir. Buradan kana karışarak vücutta yayılım gösterebilir. Ayrıca içme sularına ve ekinlere de bulaşarak zincirleme bir risk oluşturmaktadır.
Yangınlar nedeniyle oluşan yoğun duman, özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalıkları olan kişilerde ani solunum yolu problemlerine yol açabilir. Bu durum, mevcut kronik rahatsızlıkların tetiklenmesine neden olmaktadır.
Sağlıklı bireylerde bile baş ağrısı, göz yanması ve boğaz tahrişi gibi şikayetler görülebilir. KOAH, astım, bronşit ve akciğer yetmezliği gibi kronik akciğer rahatsızlığı olanlar ile alerjik bünyeli kişiler, çocuklar ve yaşlılar için bu süreç hayati riskler taşır. Bu kritik dönemde fiziksel olarak dumanla teması en aza indirmek ve doğru korunma yöntemlerini uygulamak büyük önem taşımaktadır.
Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, yangın bölgelerinde ve yoğun dumandan etkilenen alanlarda yaşayan vatandaşların sağlığını korumak adına alabileceği hayati önlemleri sıraladı:
İç mekan hava kalitesini koruyun ve evinizi izole edin: Dumanın yoğun olduğu günlerde ve saatlerde dışarı çıkılmamalıdır. Dışarıdan duman sızmasını engellemek için kapı ve pencereler sıkıca kapatılmalı; kapı altları nemli havlularla desteklenerek hava akımı kesilmelidir. Evde HEPA filtreli hava temizleme cihazı varsa yüksek kademede çalıştırılmalıdır. Klima kullanılıyorsa, dışarıdan taze hava almak yerine iç sirkülasyon modu tercih edilmelidir. Dışarıdaki havanın kısmen temizlendiği saatler takip edilerek ev sadece kısa süreliğine havalandırılmalıdır.
Doğru maske seçimine özen gösterin: Zorunlu nedenlerle dışarı çıkılması gereken durumlarda standart cerrahi maskeler veya bez maskeler, orman yangını dumanındaki ince partiküllere karşı yetersiz kalır. Mikroskobik zehirli partikülleri yüksek oranda filtreleyebilen N95, FFP2 veya FFP3 gibi profesyonel koruyucu maskeler kullanılmalıdır. Maskenin yüze tam oturması ve kenarlardan hava sızdırmaması önem taşır. Maske bulunamayan acil durumlarda ise kalın bir bez veya havlu nemlendirilerek ağız ve burun sıkıca kapatılmalıdır.
Kronik hastalığınız varsa ekstra dikkat edin: Astım, KOAH ve benzeri akciğer rahatsızlığı olan hastalar, doktorlarının reçete ettiği inhaler, sprey, nebulizatör ve düzenli tüm ilaçlarını aksatmadan kullanmaya devam etmelidir. Nefes darlığı, şiddetli öksürük, göğüs ağrısı veya hırıltı gibi belirtilerin ortaya çıkması durumunda, vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Bol sıvı tüketimine özen gösterin: Yangın dumanı, boğazda ve solunum yollarında ciddi kuruluğa, tahrişe ve yanma hissine neden olur. Bol su ve bitki çayları tüketmek, solunum yollarının mukozasını nemli tutarak vücudun doğal savunma mekanizmalarının çalışmasına ve toksinlerin vücuttan hızla atılmasına yardımcı olur.
Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, doğal afetlerin beraberinde getirdiği bu zorlu süreçte panik yapmadan, bilinçli hareket etmenin hayati önem taşıdığını belirtti. Yetkili kamu kurumlarının yapacağı resmi açıklamalar, hava kalitesi uyarıları ve acil durum duyuruları yakından takip edilmelidir. Can güvenliği için tahliye kararı alınan bölgelerdeki uyarılara uyularak derhal terk edilmesi gerekmektedir.
